Người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi: ai giám hộ, làm thủ tục thế nào?
Không phải ai lớn tuổi, sa sút trí nhớ cũng rơi vào diện mất năng lực hành vi dân sự. Có người buổi sáng nói chuyện mạch lạc, chiều lại quên vừa ăn cơm; có người sau tai biến vẫn hiểu chuyện nhưng không tự lo nổi giấy tờ, tiền bạc. Bộ luật Dân sự 2015 có riêng một nhóm cho trường hợp này: người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi (Điều 23).
Khác biệt lớn nhất so với người mất năng lực hành vi: ở đây không có giám hộ đương nhiên. Toà, trên cơ sở giám định pháp y tâm thần, vừa tuyên bố tình trạng của người đó, vừa chỉ định người giám hộ, vừa ghi rõ người giám hộ được làm những việc gì. Người được chỉ định thường là người thân như vợ, chồng, con, nhưng quyền chỉ có trong phạm vi quyết định — việc nằm ngoài phạm vi thì vẫn chưa được ký. Vì vậy rút tiền, nhận lương hưu thay vẫn phải chờ có quyết định.
Một điều đáng làm sớm: khi người đó còn những lúc tỉnh táo, họ có thể tự chọn trước người giám hộ cho mình bằng văn bản có công chứng hoặc chứng thực, và lập giấy uỷ quyền cho từng việc cụ thể. Nơi công chứng sẽ tự đánh giá người ký có minh mẫn hay không, nên đừng để đến lúc bệnh nặng thêm.
Trường hợp của trang này (9)
| Người cần được thay mặt là ai? | Người lớn bị lẫn, sa sút trí nhớ, bệnh tâm thần kéo dài |
|---|---|
| Trẻ bao nhiêu tuổi? | Từ 6 đến dưới 15 tuổi |
| Cha mẹ của trẻ hiện thế nào? | Cả cha và mẹ đã mất, hoặc không xác định được cha mẹ |
| Trong nhà còn ai đủ 18 tuổi, đủ sức chăm trẻ? | Không có anh chị như trên, có ông bà nội hoặc ngoại |
| Người đó còn nhận biết đến đâu? | Lúc tỉnh lúc lẫn, còn hiểu một phần nhưng không tự lo được |
| Người đó còn ai trong gia đình? | Có vợ hoặc chồng còn minh mẫn, đủ sức |
| Đang cần làm việc gì thay? (chọn nhiều được) | Rút tiền tiết kiệm, nhận lương hưu, trợ cấp |
| Đã có giấy tờ gì về việc thay mặt chưa? | Chưa có giấy tờ gì |
| Trong gia đình đã thống nhất người đứng ra chưa? | Đã thống nhất |
Trả lời để xem kết quả
Lưu lại thành phiếu tư vấn
Bản in chỉ gồm kết quả ở trên, trình bày gọn trên khổ A4 — in ra giấy hoặc lưu PDF để gửi người thân.
Chỉ dùng để in lên tiêu đề phiếu, ngay trên máy của anh chị — không gửi đi, không lưu lại.Cách dùng
- Trả lời 12 câu hỏi: Người cần được thay mặt là ai; Trẻ bao nhiêu tuổi; Cha mẹ của trẻ hiện thế nào; Trong nhà còn ai đủ 18 tuổi, đủ sức chăm trẻ; Người đó còn nhận biết đến đâu; Người đó còn ai trong gia đình; Ngày có tin tức cuối cùng của người đó; Đang cần làm việc gì thay? (chọn nhiều được); Đã có giấy tờ gì về việc thay mặt chưa; Ngày quyết định tuyên bố mất tích có hiệu lực (nếu có); Trong gia đình đã thống nhất người đứng ra chưa; Có điều nào dưới đây không? (chọn nếu có). Câu nào có sẵn lựa chọn thường gặp nhất thì chỉ cần đổi khi khác với trường hợp của mình.
- Kết quả hiện ngay bên dưới, đổi câu trả lời là kết quả đổi theo. Các con số trên dòng tóm tắt bấm được, nhảy thẳng tới mục đó.
- Bấm Chia sẻ kết quả để gửi đường link cho người thân: mở link là ra đúng các lựa chọn và kết quả này (tên người nhận không nằm trong link).
- Bấm In hoặc lưu PDF để có phiếu A4 chỉ gồm kết quả, mang theo khi đi làm thủ tục.
Trường hợp thường gặp
- Người thân không tự làm được: ai đứng ra thay mặt?Tự chọn mọi thông tin
- Trẻ mồ côi cả cha lẫn mẹ, ông bà đang nuôiCha mẹ đều mất, ông bà nuôi cháu: ông bà là người giám hộ đương nhiên khi cháu không có anh chị ruột đã thành niên — đăng ký giám hộ tại xã, phường.
- Cha mẹ già lẫn nặng, con cần rút lương hưu, bán nhàChưa có quyết định của toà tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự thì con cũng chưa được ký thay rút tiền, bán nhà. Các bước: đơn yêu cầu toà, giám định, đăng ký giám hộ.
- Người lúc tỉnh lúc lẫn, còn hiểu một phầnNgười còn hiểu một phần không thuộc diện mất năng lực hành vi: toà tuyên bố khó khăn trong nhận thức, chỉ định người giám hộ và ghi rõ phạm vi được làm.
- Vợ hoặc chồng đột quỵ, hôn mê, cần rút tiền chữa bệnhKý giấy ở bệnh viện thì người nhà làm được; rút tiền, sổ tiết kiệm đứng tên người đang hôn mê thì không có giấy uỷ quyền lập từ trước là chưa ai rút thay được.
- Ký giấy đồng ý mổ cho cha mẹ đang hôn mêĐược — người bệnh không tự quyết được thì người nhà ký đồng ý phẫu thuật theo hướng dẫn của bệnh viện, không cần giấy của toà hay xã, phường.
- Người thân đi biệt tích, cần lo tài sản để lạiBiệt tích 6 tháng: yêu cầu toà thông báo tìm kiếm, quản lý tài sản. 2 năm: tuyên bố mất tích. 5 năm, hoặc 3 năm sau quyết định mất tích: tuyên bố đã chết. Nhập ngày để ra mốc.
- Xin ly hôn với chồng hoặc vợ bỏ đi biệt tíchVợ, chồng của người đã bị toà tuyên bố mất tích yêu cầu ly hôn thì toà giải quyết cho ly hôn — nên bước đầu là yêu cầu tuyên bố mất tích, cần đủ 2 năm biệt tích.
- Cha mẹ già yếu nhưng còn minh mẫnCha mẹ còn minh mẫn thì không cần giám hộ: cha mẹ tự ký hoặc lập giấy uỷ quyền cho con; việc nhà đất cần công chứng hoặc chứng thực.
- Cha mẹ bán, thế chấp nhà đất đứng tên con chưa đủ 18 tuổiCha mẹ là người đại diện của con nhưng chỉ được định đoạt tài sản riêng của con vì lợi ích của con; con từ đủ 9 tuổi được xem xét nguyện vọng.
Hỏi đáp
Công cụ cần những thông tin gì?
Công cụ hỏi 12 điều: Người cần được thay mặt là ai; Trẻ bao nhiêu tuổi; Cha mẹ của trẻ hiện thế nào; Trong nhà còn ai đủ 18 tuổi, đủ sức chăm trẻ; Người đó còn nhận biết đến đâu; Người đó còn ai trong gia đình; Ngày có tin tức cuối cùng của người đó; Đang cần làm việc gì thay? (chọn nhiều được); Đã có giấy tờ gì về việc thay mặt chưa; Ngày quyết định tuyên bố mất tích có hiệu lực (nếu có); Trong gia đình đã thống nhất người đứng ra chưa; Có điều nào dưới đây không? (chọn nếu có). Không cần đăng ký, không hỏi số giấy tờ hay thông tin cá nhân.
Thông tin nhập vào có bị lưu lại không?
Không. Kết quả tính ngay trên trình duyệt của anh chị. Khi bấm Chia sẻ, các lựa chọn nằm trong đường link để người nhận mở ra đúng kết quả; tên người nhận ghi trên phiếu không được đưa vào link.
Gửi kết quả cho người thân thế nào?
Bấm nút "Chia sẻ kết quả" ngay dưới kết quả: trên iPhone mở bảng chia sẻ (Zalo, Messenger, tin nhắn…), trên máy tính thì link được chép sẵn để dán. Muốn bản giấy thì bấm "In hoặc lưu PDF".
Kết quả có thay cho ý kiến của cơ quan có thẩm quyền không?
Thông tin tham khảo theo quy định hiện hành, đối chiếu Uỷ ban nhân dân xã, phường hoặc toà án nơi tiếp nhận trước khi làm. Công cụ của Thay Mặt giúp chuẩn bị trước cho đúng hướng, không thay cho văn bản trả lời của cơ quan nhà nước hay tư vấn của luật sư.